De Utrechtse Caravaggisten en hun stad – een wandeling door Utrecht

Verken Utrecht eens in het teken van de Caravaggisten! Dat was een groepje schilders uit Utrecht en elders die naar Rome reisden en daar in de ban van de kunst van Caravaggio raakten. Michelangelo Merisi da Caravaggio (genoemd Caravaggio) was een spraakmakende kunstenaar – in meerderlei opzicht. Hij en zijn navolgers Bartolomeo Manfredi en Jusepe de Ribera, (genoemd Lo Spagnoletto), waren van grote invloed op een heleboel schilders in Italië. Die maakten zich de stijl van Caravaggio eigen en gaven er hun persoonlijke draai aan. Zo werden ze dan de Caravaggisten genoemd. Bij deze groep horen ook de jonge Utrechtse schilders Hendrick ter Brugghen, Dirck van Baburen en Gerard van Honthorst.

Na de terugkeer van deze drie Utrechtse schilders uit Italië naar maakten ook Utrecht en Nederland kennis met de dramatische stijl van clair-obscur schilderen, die Caravaggio en zijn omgeving handhaafden. Ook kunstenaars die zelf niet naar Rome en Italië reisden, zoals Abraham Bloemaert en Rembrandt van Rijn, werden door deze later caravaggisme genoemde stijl gestimuleerd.

Het Centraal Museum in Utrecht toonde in de winter 2018/2019 een omvattende tentoonstelling over schilderkunst van de Caravaggisten in Utrecht en Europa – aanleiding voor Kukullus om een hierbij passende stadswandeling in Utrecht aan te bieden. En in 2026 komt er een overzichtstentoonstelling over Gerard van Honthorst in hetzelfde museum bij.

Blik op Utrecht van ca. 1593-1600, tekening van Arnoldus Buchelius (Arnout van Buchel) in zijn Diarium.

De wereld van de Caravaggisten in Utrecht – een stadswandeling

Deze stadswandeling brengt ons dichter bij de wereld van de Utrechtse Caravaggisten. Wat kenmerkte Utrecht in deze periode? Waar woonden en werkten de drie schilders Hendrick ter Brugghen (of Terbrugghen), Dirck van Baburen (of Babueren) en Gerrit van Honthorst en hun leermeesters Abraham Bloemaert en Paulus Moreelse, bij wie zij de basis van hun vak hadden geleerd? Wie waren de Utrechtse Caravaggisten eigenlijk? En hoe mogen we ons het Utrecht van deze tijd, de eerste decennia van de 17de eeuw, voorstellen?

Boek nu een stadswandeling over de Utrechtse Caravaggisten en hun stad en wandel langs plekken in Utrecht die voor deze baanbrekende groep van schilders van betekenis waren.