De grote verzameling oude meesters in het Rijksmuseum in Amsterdam bevat werken van Rembrandt van Rijn van uiteenlopende periodes van deze beroemdste van de Hollandse schilders van de 17de eeuw. Nauwelijks een ander schilder weet ons zo te boeien als Rembrandt. Boek daarom bij Kukullus een rondleiding in het Rijksmuseum die zich helemaal op Rembrandts schilderijen en zijn artistieke én persoonlijke omgeving richt.
Rembrandt groeide op in Leiden, bezocht de Latijnse school daar en was er zelfs aan de universiteit ingeschreven. Na een leerperiode bij de schilder Jacob van Swanenburgh in Leiden en een paar maanden bij Pieter Lastman in Amsterdam, opende Rembrandt in Leiden zijn eigen studio. In deze periode werkte hij nauw samen met zijn vriend en collega Jan Lievens, een “wonderkind” in de schilderkunst, met wie Rembrandt mogelijk zelfs een werkplaats deelde. Het Rijksmuseum toont op zaal sommige werken van Lievens en Rembrandt die in deze tijd zijn ontstaan – een mooie gelegenheid om het werk van beide jonge talenten met elkaar te vergelijken.
Toen hij 25 jaar oud was, vertrok Rembrandt naar het vooruitstrevende Amsterdam, een handelsmetropool van wereldwijde betekenis. Hier won hij gauw de sympathieën van vooraanstaande opdrachtgevers die hun portretten bij hem bestellen. In deze museumrondleiding nemen wij sommige van deze schilderijen onder de loep.
Rondleiding over Rembrandt – als kunstenaar en als mens
Sinds de spraakmakende aankoop in 2022 is Rembrandts imposante Vaandrig uit 1636 in de collectie van het Rijksmuseum te bewonderen. Rembrandts carrière bereikte een hoogtepunt met de zo genoemde Nachtwacht, het onomstreden hoofdwerk in de collectie van het Rijksmuseum. Hiervoor werd bij de bouw van het museum zelfs een eigen zaal ingericht. Rembrandt was kort voor deze opdracht naar een duur huis aan de Sint Antoniesbreestraat in Amsterdam verhuisd, in een wijk waar ook veel andere belangrijke schilders gevestigd waren. In dit huis is vandaag het Museum Rembrandthuis gevestigd. In de jaren vijftig van de 17de eeuw daalde Rembrandts ster echter en hij raakte steeds meer in financiële moeilijkheden, met zijn faillissement als gevolg. Een drama voor de kunstenaar, maar een geluk voor de kunstgeschiedenis. Want Rembrandts ongeluk voorziet ons van unieke eigentijdse documenten en daarmee spannende kijkjes in zijn persoonlijk leven.
Rembrandt, schilderij van een jonge vrouw, waarvoor vermoedelijk zijn echtgenote Saskia model stond. Rijksmuseum Amsterdam
Niet alleen zijn geldzaken vielen tegen, ook zijn privéleven kende nu ernstige dieptepunten en overlijdensgevallen, om te beginnen de dood van zijn jonge echtgenote Saskia in 1642. Ook van zijn latere levenspartner moest hij afscheid nemen. Deze Hendrickje Stoffels overleed aan de pest. Maar Rembrandts scheppingsdrang bleef ongebroken en zijn late werk liet uitzonderlijke hoogtepunten in zijn oeuvre achter. In de collectie van het Rijksmuseum steken hiervan met name de zo genaamde Staalmesters uit, de waardijns van het Amsterdamse lakenbereidersgilde, als ook het Joods bruidje. In dit schilderij mogen we wel een Portrait historie van een stel zien dat zich in de gedaante van Isaac en Rebecca liet vereeuwigen. Ook het indrukwekkende zelfportret als apostel Paulus is een meesterwerk, een van zijn talrijke zelfportretten, waarin Rembrandt nietsontziend zijn eigen verouderingsproces documenteerde.
De beroemde levensgrote portretten van Maarten en Oopjen sierden sinds hun gemeenschappelijk aankoop door de Nederlandse en de Franse staat een paar jaar lang de Eregalerij van het Rijksmuseum. Rembrandt schilderde ze in zijn vroege Amsterdamse jaren. Ondertussen zijn Maarten en Oopjen tijdelijk naar het Musée du Louvre in Parijs verhuisd. Want beide musea wisselen elkaar af met het tentoonstellen van dit een jong en welvarend Amsterdams stel. Wanneer ze weer tijdelijk terug in Amsterdam zijn kunnen deze portretten weer echte hoogtepunten van onze Rembrandt tour in het Rijksmuseum worden, die de weg naar zijn spectaculaire meesterwerk met de Nachtwacht verderop in de hal wijzen.
Onze Rembrandt-rondleiding in het Rijksmuseum geeft een levendig overzicht van het veelzijdige werk van deze grootmeester onder de Nederlandse kunstenaars. In ieder geval van zijn geschilderd oeuvre. Want Rembrandt maakte ook talrijke boeiende etsen en hij was een briljante tekenaar. Deze werken op papier worden echter, door hun kwetsbaarheid, maar zo nu en dan getoond. Maar het kunstgenot wordt er niet minder om tijdens deze rondleiding, waarbij wij ook aandacht aan schilderijen van tijdgenoten, leerlingen en medewerkers van Rembrandt kunnen besteden, die het plaatje completeren. En uiteraard is er ruimte voor uw eigen vragen en observaties.
